ЖАҲОНГИР МАМАТОВ

ИШОРАТЛАР

“АЯ”

Фарзандларим турмуш ўртоғимни “ая” дейишади.

Кеча қизим сўраб қолди׃

-Дадажон “ая” деган сўз тожикчами?

-Нимага сўраяпсан?

-Биттаси “Дадангиз, ойингиз яхшимилар?” деб сўради. “Ҳа, дадам ҳам, аям ҳам яхши юрибдилар” десам׃ “Ая дедингизми, сиз тожикмисиз?” деб сўради.

Қизимнинг бу гапидан кейин тилшунослигим тутиб кетди׃ -

-“Ая” деган сўзнинг бир қанча маъноси бор.
Биринчиси “она”, “ойи” дегани. Иккинчи маъноси эса, мураббия, тарбия берувчи аёлларни “ая” деймиз. Кейин ҳурмат юзасидан исмларга ҳам “ая” деган сўз қўшиб айтамиз. Масалан, “Лутфхоним ая” дегани каби. Илгари хизматчилар бойларнинг хотинига ая деб мурожаат қилишган. Қолаверса, она каби яқин бир аёлни ҳам ая деймиз. Масалан, биз Амакимнинг хотинларини “ая” дер эдик.

Қизимга ўзбек тилидан ана шундай озгина дарс берган бўлдимда кейин׃

-Балки ўша сўраган одам ўзбек тилини яхши билмас. Америкадаги ўзбеклар бошқа мамлкатларга чиқиб, кейин бу ерга келганлар. Шунинг учун калимларга қараб одам танишга интилишади.Шунинг учун ҳам “ая” деган сўз тожикча деб ўйлагандир? Улардан хафа бўлмаслик керак. Бунга эътибор берма!

-Эътибор бермасдим, аммо сўраган одам ўзбек журналисти эди-да!

-Шундайми?- деб қандай жавоб қилишимни билмай қолдим.

БЕКИНМАЧОҚ

Кеча шоҳ йўлда кетаётган эдим. Инсон фитратига хос бўлган қизиқ нарсани кузаттим.

Бу йўлда машинани соатига 65 мил тезликда ҳайдаш мумкин. Ўзбекистонда соатига қарийб 105 километр дегани бу. Аммо машинлар соатига 80-85 мил тезликда кетмоқда. Бу энди қарийб 130-140 дегани.

Йўл миршаблари ушлашса, катта жарима солишади. Ҳамма қоидабузарлар ана шу жаримадан, жазодан қочиш пайида бекинмачоқ ўйнашаётганга ўхшарди. Улар қоидани бузган ҳолда ўзларини қутқазиб қолишмоқчи. Бунинг учун эса бошқа бировнинг ортига бекинишга ҳаракат қилишади.

Шу зайл бир-бирини қувиб, бекинмачоқ ўйнаган каби бошқаларнинг орқасига, орасига яшириниб катта тезликда кетишмоқда.

Ҳамманинг хаёлида илоҳим мени ушламасин деган фикр.

Бошқани ушласин!

Бошқани жазоласин!

Шу хаёл билан бошқа қоидабузарни миршабга рўбарў қўйиб, ўзларини асраб қолишмоқчи.

Мен бу ҳолни кузатиб ўйланиб қолдим.

Наҳотки бу нарса инсоннинг фитратида бор экан?!

Наҳотки инсон доим бошқаларнинг ортига бекинишга интилса?!

Балки қоидани бузмаса инсон бу иллатдан йироқ бўлар?!

Балки…

Запись была сделана в Вторник, Сентябрь 18, 2007 at 3:52 пп and is filed under 1.Bosh sahifa, Ishoratlar, NASR, Shu kunning gaplari, Uzbek. Вы можете следить за любыми ответами к этой записи через RSS 2.0 поток. Вы можете написать ответ, или trackback с вашего сайта.

Один ответ to “ЖАҲОНГИР МАМАТОВ”

  1. musafir Says:
    Четверг, Сентябрь 20, 2007 at 11:07 пп

    To’g'ri, onani turli shevada turlicha ishlatishadi. Ba’zi joylarda, oyi, ba’zi joylarda aya, ona, yana ena, opa, nana, va boshqa so’zlar bilan ham chaqirishadi.
    Menimcha, savol bergan jurnalist o’zbek tilida ham fors-tojik, ham turkiy va arabiy so’zlar borligini unutgan.
    Masalan, men ham ayamni aya deb chaqiraman. Lekin bu degani tojik degani emas. Lekin tojik millatidagi do’stlarimdan biri oyisini oyi deb chaqiradi. Umuman, bitta so’z bilan kishini millati haqida xuloasa chiqarish unchalik to’g'ri emas.

Ответить

Вы должны авторизоваться для отправки комментария.