Сиз калта фикр эгаси булсангиз халкда айб йук!
Олдин уйлаб, кейин суйлаш санъати
Нима деманг мана шу санъат бизда аллакачон йуколиб улгурган. Шу сабабми билмадим, огзимизга келганини гапирворамиз. Хатто андиша хам килмаймизки, балким бироз оширвормадиммикан, деб. Мана бу сафар хам бир жараён утдию хаммаёкда алмойи алжойи чикишлар пайдо булиб кетди. Бири биридан кулгили. Хулосаларни айтмайсизми…Купчилигимиз катори менинг эмайл почтамга хам аллакандай зотдан номалар келиб туради. Одатим буйича уларни йигиб «спам» сифатида учириб юборардим, зеро, билмадим ким кандай, аммо мен узимни кизиктирган маколани узим караб, аниклаб кейин укишни хуш кураман. Кимнингдир курсатмаси буйича эмас. Колаверса бу зотдан келаётган маколалар руйхати, хар сафар гашимни кузгатарди. Узининг жунлиги ва кизикарсизлиги билан.
Бу сафар хам шу усулда, унинг номасини шартта учирмокчи булдим, аммо бирдан, сарлавхани курдиму тухтадим. Бу сафар у хар кандай мантикни катта холасиникига жунатворган эдида. Нима эмиш-халқимиз шундай сарварга мос эмиш. Маколани укиб чикмокчи булдим. Аммо у ерда курсатилган манзилни хатто прокси оркали хам очолмадим, демак, хулоса килдим мен, прокси учун хам макола унчалик эмас эканда. Аммо сарлавхага барибир жавоб кайтариш керакдай туюлди, зеро тек куйсанг айрим сатанглар халкни хам бир нималарга кушиб юборгудай булаяптида.
Шу уринда шундай фикрловчиларга бир савол. Айтингчи сиз узингиз кайси халкнинг вакилисиз?
Кейинги саволим, сизнинг кандай маънавий хаккингиз бор халк хакида хулоса килишга?
Ва нихоят учинчи саволим, умуман кандайдир хулосалар килишга хаккингиз борми?
Мард топилса жавобини мана шу сайт оркали кутаман, токи хамманинг куз унгида очикчасига бахслашсак.
Тахминимча, сиз бундай хулосага сайлов натижалари уларок келгансиз, шундайми? Майли шундай була колсин, хатто шу холатда хам нохаклигингизни исботлаб бераман. Зеро сиздан фаркли, биз вазиятга шу ернинг узида, яккол куриб туриб бахо берамиз. Агар бордию сиз хам шу ерда булсангиз, у холда сиз вообще кур экансиз. Майли, батафсилрок тушунтиришга утсам.
Аввало ана шу бахонинг узига тухталсак, яъни «Халк кандай булса, подшо хам шундай булади» деган бахога. Бир дакика подшоимизни куз олдингизга келтиринг, келтирдингизми? Энди куз олдингизга келтирганингиз подшонинг хулки, маънавий ва аклий салохиятини эсланг, эсладингизми?
Кани айтингчи, узбек халки шу одамга ухшайдими? Ишонмайсизу, агар ухшаганда мен дуппимни осмонга отардим.
Нега? Чунки халк подшосига ухшаганда жуда булмаса у каби, халиги хамма айтмокчи дихтатор буларди. Учраганки узга караш вакилини бир ёкларга жунатворарди, шу жумладан унга астойдил карши булаётган подшонинг узини хам.
Келинг сизга халкимизнинг характерини, хаммага таниш ва севимли булган «Абдуллажон» фильми кахрамонлари оркали очиб бераман. Бош образни олинг, Бозорвойни. Далани кезар чоги, Абдуллажонни (фильм мазмуни буйича узга сайёралик) топиб олди. Унинг кип ялангоч турганини куриб, уст бош топиб келишга, корнини туйгазишга шошилди, тугрими? Бозорвойнинг аёлини эсланг, «малчик, хой малчик, мама гиде, ху-у, Рассия да? Барнаул да?» деганида, бола «дада анави аёл нима хохлайди», дейди. Аёл шовкин кутариб махалла томон югурганида, Бозорвойни эсланг, болага шунаканги мехр билан карайдики, кузингиз ёшланади, узбек ана шундай ширин гапга зор!
Энди бошка эпизодларни утказиб, анави Абдуллажон туфайли юз бера бошлаган мужизаларни эсланг. Кишлок устаси видеомагнитофонлар ишлаб чикариб, килосини 3 доллардан пуллайди, узбек ана шундай, сал бойиб колса хаммага кило-кило улаша бошлайди.
Кетмон вокеасини эсланг, Абдуллажон Бозорбойдан: «Ота кетмонни качон елканглардан оласиз?», деб сураса, Бозорвой, «кетмонними, кетмонни болам туянинг думи ерга текканда», деб жавоб беради. Узбек ана шундай - елкасига олганни тушурмайдиган халк. Шу учун мустахкам утирволиб билганини килишаяпти.
Энди подшони тасаввур килинг, келтирганим сифатлардан кайси бирини кургансиз унда. Унинг атрофидагиларни олинг. Биргина Хайридин деган маслахатчисини олинг, унинг юзида инсонлик аломати колмаган. Боякиш хатто табассум нималигини эслай олмаса керак. Нега шундай биласизми? Чунки халкдан эмас, халкнинг хам эмас! Халкни ич-ичдан ёмон куради, шу боис совуги чикиб юради, утиради, гапиради.
Йук, адашдим, гапирмайди, гапириш унга хос эмас, у факат куриниш килади, уша совук куриниш, шу билан масала хал булади. Узбек ундай эмас, ундай булмагани учун хам уз уйида, узгаларга тепки булиб юрибди.
Халк кандай булса подшо хам шундай булганида, эх-хе… ухлагани ётганда хам, минбарга чикканда хам, борингки, кушни давлатга мехмонга борганида хам кетмонини олиб юрарди, ахир Бозорвой айтиб куйди, кетмонни качон куйишимизни.
Аслида Абдуллажон, фильмда барака, эрк ва эзгу максадлар тимсоли сифатида пайдо булади, тугрими? Аммо кишлок раиси деб, узбек уша орттирган «ютук»дан воз кечворади, барака, эрк ва эзгу максадни уйидан кувиб солади. Узбек ана шундай, бировни деб узиникидан хам воз кечади. Ва нихоят кино сунгида рус олими, «Чтож вы братцы, не удержали-то, чтож вы, ведь я о нём всю жизнь мечтал», деб йиглаб юборади. Бу йиги уша мечтасини узбек ушлаб кололмагани учун эмас, халкнинг бу кадар соддалиги туфайли. Узбек халки ана шундай!
Бас шундай экан, демак подшо хам шундай булиши керак эмасми, сизнинг мантикингиз буйича? Аммо у ундай эмас, атрофидагилари хам.
Энди купчилик хадисни эслаб, бунга нима дейсиз дея иддао килиши мумкин. Тугри, Расули Акрам саллаллоху алайхи васаллам шунга якин гап айтганлар. Аммо унинг мазмуни сал бошкачарок. Яъни у зот «кавмнинг хулкига яраша подшо юборилади» деган гапни айтганлар. Бизнинг мисолда, халк эмас, «кавм» деганда теппада урнашиб олган зулуклар тушунилиши керак.
Тугри бизнинг орамизда хам иймони сустлар бор, маънавий бузуклар бор, ориятсиз, андишасиз, соткин, хойин, мунофик ва хатто жохиллар хам бор. Улар одатда айри юрмайди, уюшиб бирга иш олибборишади. Бунинг учун хатто айрим бирлашмалардан куним топишади, номлари крутой бирлашмалардан, никоб учун кулайда.
Аммо бутун халк шукурки ундай эмас. Ягона муаммо халкнинг ута бушлиги ва теппага халкдан булмаганларнинг йигилиб колишига имкон тугдириб бергани!
Бунга хам икки уч сабаб бор. Энг биринчиси, бу, давлат теппасидагининг пухта ишлаб чиккан стратегияси. Зеро халкдан чиккан, борингки чинакам узбек теппага чикиб колса, халкни тортиб кетиши мумкин, шу боис узбекка у ёкка йул йук.
Иккинчидан уша теппада тасодифан булиб колган миллатдошларнинг айби. Улар жим туриб беришаяпти. Жуда булмаса кочишаяпти, хув ёкларга борволиб кейин гапиришаяпти. Уша ернинг узида, уша теппадалиги пайтида харакат килишса булармиди…
Хуллас анави беухшов ухшатмани халкка нисбатан эмас, президентнинг атрофидагиларга нисбатан кулласангиз тугрирок булади. Улар хатто бундай топилмангиз учун сизга медал хам беришлари мумкин. Хафа булишмайди, аммо халк хафа булади, бизни нима балоларга ухшатаяпти, деб.
Бизнинг муаммоимиз ана шунда. Теппа тулик узгалардан иборат булгани учун хам улдирвориш иш булмай колган. Шу боис узбекнинг тоза фарзандини кура олишмайди. Подшо халкка, халк подшога ухшамайди, бундай тухматни йигиштиринг.
Сайловга келсак. Сиз Чилонзор туманидаги сайлов участкалари ходимлари кечга якин атиги унтагина бюллетенни ютган кутичасини кутариб хонама-хона югурганини билмайсиз. Одамлар овоз бермаймиз, йигиштир кутингни, деганини билмайсиз. Аксар мажбуран овоз беришга чикарилган одамлар бирлари Тошмухаммедовага, бирлари Саидовга овоз берганини, колганлари эса буш бюллетенларни кутига жойлаб чикканини билмайсиз. Уларни энди нималар кутаётганини билмаганингиз каби. Уша пайт халк билан бирга булмаганингиз каби.
Биродар, халкни масхара килманг, у сиздан кура хам, биздан кура хам хурматга лойикрок. Уйлайманки сизга шу гапларнинг узи кифоя килади. Йук булса, мархамат ёзинг, бахслашамиз.
Энди иккинчи донишманднинг хулосасига тухталсам
Аввало мана шу сайт ижодкорларига узримни айтмокчиман, зеро сайт ижодкорлари факат минбар берувчи томон хисобланади ва зинхор фикрни кулловчи эмас. Хар калай шунга умид килдим.
Иккинчи донишманд, Фарход Иброхимов деган йигит. Урток, сизга биттагина гап, халкнинг локайд ва бепарволигини «Озодлик» радиоси аникламайди. Одамлар баъзан радиони эшитишдан фойда йуклиги учун хам эшитмайди, билмасангиз билволинг! Сиз радио эшитмай куйилганини аниклабсизми, дардингизни радиога айтинг, уша ердаги ландавурларга айтинг, эфирни бироз тозалаб олсин.
Радио оташин шоиримиз азоб чекаётганда буни ёритмади, угли учун ёниб 24 кун давомида бир узи пикет килиб Коракул туман мелисасини безовта килганида ёритмади. Аммо уйига куролли аскарлар бостириб кириб, бир оилани хонавайрон килганида жон-жон деб эфирга чикарди. Купчилик сизга ухшаган соддалар бу билан радио шоирнинг такдирига бефарк колмади, деб уйлаши мумкин. Йук, аслида радио бу билан, нихоят бизнинг гашимизга тегаётган, бизни танкид килиб шеърлар ёзаётган шоир учди, деб узатди. Бошкалар хам билиб куйсин, керак булса уларни хам отишади, деб узатди. Шоир томон булганида, эх-хе… Мана ҳозир шоир ҳақида ҳеч нарса бермай қўйди!!!!
«Биз бўлсак уларни намойишларга олиб чикамиз, инкилоб киламиз деган хом хаёлдамиз.
Диктатура режими хаммани локайд ва бепарво килиб бўлганга ўхшайди. Буни сайлов куни хам кўрдик», деб ёзибсиз. Сиз умуман кимнидир каёккадир олиб чикишингизга ишонасизми? Шу пайтгача кимнидир каёккадир олиб чикканмисиз? Халк хакида бу кадар саёз хулоса килишга, дустим, сизнинг хам маънавий хаккингиз йук. Сайлов куни нимани курдингиз? Нега ушалар хакда ёзмадингиз, кани айтинг? Сизга бир мисолни келтириб утай, токи сиз оркали рекламангизга зор колган анави «Озодлик» хам, бошка сиз каби саёз фикр эгалари хам билиб олишсин.
Узбекистондан чикиб кетиб, Русия, Козогистон, Украина ва хоказо бошка давлатларда «гастарбайтер»лик килаётган узбекларнинг тахминий сони, бугун деярли 5 миллионни ташкил этди. Бу уша сизу бизга уктирилган 16 миллионли сайловчиларнинг 5 миллиони. Бундан ташкари уша куни сайловда катнаша олмаган мамлакат ичидаги мигрантларни хам хисобланг, мамлакат ичидаги миграция хам нари-бериси билан почти 4 миллионни ташкил этади. Ярми хув Коракалпогистонда, ярми Хоразм ва Кашкадарёда ва хока ва хоказо. Сиз нима деб уйлайсиз, кимдир бориб уларнинг овозини олиб келибдими, йук албатта. Демак анави 16 миллиондан 9 миллионни олиб ташланг. Энди мамлакат ичида, уз уйида колганлари холида овоз беришдан мажбуран махрум килинганларни олинг, агар хаммасини жамласангиз сал кам 100 мингта чикади, агар ундан хам куп чикмаса.
Нимани курдингиз айтингчи? Хув аввалрок сизга ухшаган донишга Чилонзор туманидаги вокеани айтиб утдим.
Ботирман деган эмас, ботирлик килаётган ботир хисобланади. Хув ёкдан турволиб ногора чалиш осон, келиб чалиб куришсин, халк ичига кириб унинг дардини ичидан ёритиб куришсин, шунда халк улар томон бурилади. Бугун хам «Озодлик»даги «ботир»лардан фаркли мамлакат ичида колиб, бу ердаги вазиятни дунёга овоза килаётганлар талайгина. Улардан кейин гапираётган радионинг кимга кераги бор, эпласа аввал айтсин,биринчи булиб айтсин,халокнинг ичидан туриб айтсин, унга хам гапириш имконини берсин.
Рухсат йук деган бахона ишлатмасин, рухсатни кутиб утирса, шунча гапларни айтаётганлар хам жим колиши керак. Кириш истаги булса, колиш истаги булса, халк билан бирга булиш истаги булса, бир жойларга кетиш имконини берувчи чипталарга ёпишиб олмасдилар. Оркасини угирганни халк нечун суюш керак, бизда Луттийлар йук, бировнинг оркасига сукланувчи, бизда хирси бушлар йук, угирилган белларга сакрашни кузловчи, биз юзланганни карши олишга одатланган халкмиз, дустим. Халк сизни тинглашга мажбур эмас, донишманд, сиз халкни тинглашга мажбурсиз, зеро у гапирса нон ейсиз, у гапирмаса сиздан чакалик хам фойда йук.
Уйлаб гапиринг дустим, сиз калта фикр эгаси булсангиз халкда айб йук. Бор гапим шу!
Нидои Мазлум.
Нобел мукофоти номзоди - миллий ғуруримиз, шоири замон ЮСУФ ЖУМАни озод этиш учун овозингизни ютманг! 