Бахтиёржон Мамажонов:Бу дунё сендан ҳам мендан ҳам қолар…

adabiyot.jpgБугун мен норасмий шахсман,эртага эса, карабсанки расмий! Бунинг тескариси хам булиши мумкин, Никонор Иванович. Жуда хам булиши мумкин!  (Уста ва Маргарита).

У томонга кетмокка гал етган экан,
Бизсиз хам юрт кечагидай гузал,омон.
Ишон бугун «кукни тутиб турган» ,эй зот,
Урнимизга буй курсатгай беш юз инсон!
(Редъярд Киплинг).

Жахон оммавий ахборот воситаларида Индонезиянинг собик президенти, диктатор М.Сухартонинг ёруг дунё билан видолашуви муносабати билан унинг хаёти ва фаолияти тугрисида юзлаб маколалар ёритилмокда. Сухарто каби инсонлар такдири билан танишар эканман, менда «хокимият тепасига келиш бахтми ёки хаётнинг лаънатими ? » деган савол тугилди.

Тарихда буй курсатган катор президентлар (ёки бошка ном билан аталадиган хокимият бошидагилар) кандай яшаб утдилар? Уларнинг хаёти хавас килишга арзийдими?

Йигирманчи аср дунёга Ленин, Сталин, Гитлер ва Муссолинидан тортиб Саддам Хусайнга кадар катор диктаторлар гулдастасини такдим этди. Уларнинг барчасининг такдирига бокар экансиз «балки бир бог яратиб,ун туп лаззатли мева  дарахти устириб яшаб утган яхшимасмиди» деган фикр уйгонади. Гитлер ер ости бункерида изтироб ичида улиб кетган булса, Саддамни нефть талвасасидаги АКШ нинг ялокхурлари осиб улдиришди.

Колганлари хакида хам бундан яхши фикр айтиб булмайди.

Аввало М.Сухарто хакида. 86-яшарлик диктаторнинг хаёти ички органларининг ишламасдан колганлиги туфайли касалхонада тугаган. Сухарто Индонезияни 32 йил мобайнида бокарди. Маълумотларга кура,унинг бошкаруви даврида давлатдаги кашшоклар сони 60% дан 15% га кадар камайган,80-йилларда Индонезия Дунё банки ахборотларига кура, жадал ривожланаётган унта давлатнинг бирига айланган булсада, гувохлар эски полициячи ва харбий Сухартонинг зиммасига юз минглаб коммунистлар,давлатга карши дея гумонланганлар, Янги Гвинея оролининг гарбидаги Папуа ерида, Ачех провинциясида хамда Тимор ерларида мустакиллик гоясини илгари сурган инсонларнинг катл этилиши жиноятини юклайдилар. Умуман олганда, эса турли манбаалар Сухартонинг икки миллионга кадар одам котили эканлиги хакида маълумотлар берадилар. Осиё Пиночети сифатида танилган Сухарто давлатнинг 15-35 миллиард АКШ доллари эквиваленти микдоридаги  бойликларини узлаштирган.

Лекин хеч ким Сухартонинг бахтиёр яшаганлигига ва  хисоб-китоб дунёсига озрок олтин олиб кета олганлиги хакида  маълумот бермаган. Бугун Индонезияда 243 миллион одам кашшокликда умр кечирмокда. Бизни кийнаган нарса эса халк мулкини ташиган каламуш ва котилларнинг хаётда жазодан кутилиб кета олганликларидир.

Перу хокимияти давлатни ун йил давомида бошкарган собик президент Альберто Фухиморини коорупция , давлат мулкини узлаштириш,инсон хукукларини паймол килиш,котиллик ва одам угирлаш каби йигирмага якин жиноятларда айблаган. Фухимори хали хокимиятдалигидаёк Японияга кочиб кетган эди. Диктаторнинг колган умри ва угриларга хос харакатлари одамда хавас уйготади дейсизми? Фухимори олти йилга камалган ва тарихда ифлос ном колдиришга эришган.

«Дунёни ушлаб турган туркман хокони» С.Ниёзов бугун латифалар кахрамонидан бошка хеч ким эмас. Белоруссия президенти Лукашенконинг хаётига хам хавас килиб булмайди. Элнинг нафратига кумилиб,яшаш кимларгадир тугри келаверса керак. Фирибгар сифатида ном таратган Никита Хурущев умрининг охрида Петрово-Дальнийдаги дачасида бир уткинчи инсоннинг булса хам сухбатига зор булиб утган .

Юкоридаги каби гапларни кайтариб утириш аён нарсанинг баёни буларди. Ислом Каримов хакида хам бундан ортик гап айтиб булмайди. Бугун тилло идишда «Париждан келтирилган шурва» ичаётган  юртбошиларнинг эртага такдир такозоси билан томогидан кил хам утмай колиши мумкин. Нафсдан ялтираган кузлари жонига азоб беришдан бошкасига ишламай колса, не ажаб?! Бугун атрофида минглаб хизматчилар мунтазир булган «хокон»лар эртага уларни курмайди. Алам, хокимият согинчи жонинг умрини охиригача ёкади. Шу сабабли кунгил кузлари кур бундай инсонлар тиш-тирноги билан хокимиятга ёпишади. Хокимиятда туриб улиб кетишни жазолардан кутилиш йули деб куради. Охират деган нарса уларга ёт нарса.  Осонми бундай хаёт?!

Бу уринда Александр Гамильтоннинг куйидаги фикрини эслаш уринлидир.

«…юртнинг энг бадавлат ва элита кисми фукаролари устидан гап утказа олган хурматталаб одам,эртага узини бу юксакликлардан тушишини ва хаёти оркага кайтмайдиган тарзда узгаришини билиб, хокимиятни эгаллаб туришнинг энг каттол, куч ишлатиш йулини танлаши мумкин».

Лекин хокимятдан уз хохиши билан кетган ва элининг фахрига айланган бошчилар хам оз эмас. Бизнинг бошимизга эса Каримов битиб колгани афсусланарли.

Рим императори Диоклетиан 305 йилда хокимиятдан кетар экан, уз ватанида (хозирги Хорватия ерлари) дехкончилик билан машгул булди. Орадан саккиз йил утиб,уни хокимиятга кайтаришга интилганларида, у куйидагича жавоб берган эди:

-Агар сиз менинг карамларимни касалликдан изтироб чекаётганини курганингизда эди менга бундай ахмокона гапларни айтмаган булардингиз.

Жорж Вашингтон 1797 йилда икки муддат президентликни утаб булганидан сунг (гарчи Конституцияда президентлик амалида туриш муддатлари чегараланмаган булсада) Маунт-Вернондаги дала ховлисига кетди.

Билл Клинтон хакида хам яхши фикрлар юради. Пенсияга кетишида уз уйи хам булмаган Клинтон бугун АКШнинг энг хурматли инсонларидан бири. У уз акли ва куввати билан бир йилда 40 миллион АКШ доллари атрофида пул топаётганлиги хакида маълумотлар бор.

Собик иттифокнинг биринчи ва охирги  президенти Михаил Горбачев маколалар ёзади, Олий укув юртларида лекциялар укийди,фильмларда роль уйнайди, (Вим Вандерснинг «Так далеко,так близко» фильми) ,Pizza Hut компанияси ва Франциянинг Louis Vilton компанияси товарлари рекламасида иштирок этди. Нима килса хам унда халк нафрати йук.

Бундай мисоллар етарли. Лекин юкоридаги каби инсониларнинг барча хислатлари бизнинг юртбошимизга бегона нарса. Албатта, Яратган хаммани хар хил яратган.

Халк абадий. Ислом Каримовдай еб туймаслар умри эса узок эмас. Лекин буни кутиш хам тугри булмасди. Мухолифат албатта бир кун кобигидан чикиши керак.

Ответить

Вы должны авторизоваться для отправки комментария.